Android telefonlar zelzeleleri nasıl evvelce varsayım ediyor

İlk cep telefonu görüşmesinin üzerinden elli yıldan fazla vakit geçti ve bugün cebimizde taşıdığımız teknoloji, hayat kurtarabilecek bir hedefe hizmet ediyor: Zelzeleleri evvelden tespit etmek.

Son yıllarda Türkiye’de yaşanan birçok sarsıntı de bunun en somut örneklerinden. Bu zelzelelerde, bölgedeki birçok kişi sarsıntı başlamadan saniyeler evvel telefonlarına ikazlar aldı.

Google, ABD Jeoloji Araştırması (USGS) ve Kaliforniya’daki üniversitelerle iş birliği yaparak, sarsıntılar ulaşmadan saniyeler evvel kullanıcıları uyarabilen bir erken ihtar sistemi geliştirdi.

Bu birkaç saniyelik ihtar mühleti bile, insanların inançlı bir yere sığınması (örneğin bir masa altına girmesi) için hayati vakit kazandırabilir.

Ayrıca trenleri yavaşlatmak, uçakların iniş yahut kalkışını durdurmak ve araçların köprü yahut tünellere girmesini önlemek üzere tedbirler için de kâfi olabilir; bu da sistemin daha güçlü sarsıntılarda hayat kurtarma potansiyelini gösteriyor.

DEPREM ALGILAMA SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIYOR

Bu erken ikaz sistemi iki ana bilgi kaynağından besleniyor. Başlangıçta sistem, Kaliforniya, Oregon ve Washington eyaletlerine yerleştirilmiş yüzlerce hassas sismometreden (yer sarsıntılarını ölçen cihazlar) oluşan ShakeAlert isimli ağa dayanıyordu.

Ancak Google, bu ağa ek olarak, halkın cebindeki milyonlarca telefonu kullanarak dünyanın en büyük sarsıntı tespit ağını da kurdu.

Google’ın Android işletim sistemini çalıştıran birden fazla akıllı telefonda, telefonun hareketini algılayan ivmeölçer ismi verilen sensörler bulunur.

Bu sensörler çoklukla ekran istikametini değiştirmek yahut adım saymak üzere fonksiyonlar için kullanılsa da şaşırtan derecede hassastırlar ve küçük bir sismometre üzere davranabilirler.

Google, kullanıcıların telefonlarının bir sarsıntının birinci dalgaları olan P dalgalarının karakteristik titreşimlerini algılaması durumunda, bu datayı otomatik olarak Android Zelzele İkazları Sistemi’ne göndermesine imkan tanıyan bir özellik geliştirdi.

Sistem, binlerce, hatta milyonlarca telefondan gelen bu bilgileri birleştirerek bir sarsıntının meydana gelip gelmediğini, merkez üssünü ve büyüklüğünü süratle belirleyebiliyor.

Ardından, sismik dalgaların yaklaştığı bölgelerdeki telefonlara ikazlar göndererek erken ihtar sağlıyor.

Radyo sinyalleri, sismik dalgalardan (yer sarsıntısı) çok daha süratli hareket ettiği için, ihtarlar merkez üssünden uzaktaki bölgelere sarsıntı başlamadan evvel ulaşabiliyor.

KÜRESEL ERİŞİM VE TÜRKİYE’DE DURUM

Bu kitlesel kaynaklı bilgi toplama sistemi, kıymetli sismometre ağlarının bulunmadığı bölgelerde bile zelzeleleri izleme imkanı sunuyor. Bu da dünyanın en uzak ve gelişmekte olan bölgelerinde dahi zelzele ihtarları sağlama potansiyelini artırıyor.

Dünya genelinde iddia edilen 16 milyar cep telefonunun üç milyardan fazlası Android işletim sistemine sahip ve Android Zelzele İhtar Sistemi, zelzele riski taşıyan 90’dan fazla ülkede (Türkiye dahil) kullanılabiliyor.

Telefonunuzun Ayarlar uygulamasındaki “Güvenlik ve Acil Durum” kısmından Sarsıntı İhtarları ayarını faal hale getirebilirsiniz (Wi-Fi yahut taşınabilir bilgi ilişkisi gerekli).